Cookiewet anno 2013, waar staan we nu?

Het is een tijdje stil geweest, maar het is nog steeds actueel: de cookiewet. Plots was er de nieuwe regelgeving omtrent de cookiewet. Het heeft ons allemaal nogal bezig gehouden, maar wat moesten we nou doen?

Al snel bleken verschillende testen uit te wijzen dat het nogal een negatieve invloed had op de bezoekersaantallen. En dan hebben we het nog niet eens over mogelijk conversieverlies. Tot op heden is er nog steeds veel onduidelijkheid omtrent de regelgeving. Laten we eens kijken wat er allemaal is gebeurd en wat ons te wachten staat.

__________________________________________________________________________

Update: 15:30 – 20-12-2012

Zojuist is bekend geworden dat Minister Kamp (Economische Zaken) in samenwerking met de OPTA binnenkort een aantal wijzigingen aan de cookiewet zal uitwerken. In een brief laat hij het volgende weten:

“In overleg met OPTA zullen de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan zodat het toestemmingsvereiste niet van toepassing is, nader worden uitgewerkt. Duidelijk is in ieder geval al wel dat het moet gaan om cookies waarmee uitsluitend geanonimiseerde gegevens worden verzameld over het gebruik van de eigen website en dat de gegevens die met deze cookies worden verzameld niet mogen worden gedeeld met derden.”

Het lijkt er op dat na de wijziging er voor bijvoorbeeld de Google Analytics cookies geen toestemming meer gevraagd hoeft te worden. Het zal nu wachten zijn op de daadwerkelijke wijziging in de cookiewetgeving. Als er meer duidelijkheid is over de nieuwe voorwaarden zullen wij hier uiteraard over berichten.

__________________________________________________________________________

Even opfrissen, wat is er allemaal gebeurd?

De nieuwe wetgeving stelt niet alleen eisen aan het privacybeleid van websites, maar verplicht websites nu ook toestemming te vragen voor het gebruik en plaatsen van cookies. Dit riep nogal wat vragen op. Deels omdat de regelgeving voor menigeen niet helder was, maar ook doordat bepaalde ministers het zelf niet helemaal leken te begrijpen.

Al snel werd duidelijk dat de eerste streefdatum om de cookiewetgeving in te voeren van 1 juli ook al werd verplaatst naar eind mei. Kortom, er moest snel gehandeld worden. De marketeers en designers mochten dus aan de slag met het volgende: hoe vraag je aan een websitebezoeker toestemming voor iets dat hem volstrekt niet interesseert? Veel partijen hebben deze vraag onbeantwoord gelaten. Ook de OPTA laat vrij weinig los over het omstreden onderwerp. De laatste update was 2 augustus.

Ironisch in deze tijden van onzekerheid is dat de Consuwijzer.nl, die toch wel een voorbeeldfunctie vertolkt, onlangs zelf in het nieuws kwam. Consuwijzer.nl informeerde de bezoeker over het plaatsen van cookies aan de hand van een banner op hun website. Hier werd de bezoeker geïnformeerd dat het eventueel verder klikken op de website een akkoord zou betekenen om cookies te mogen plaatsen. Dit zorgde voor verwarring. Ze hadden beter actief toestemming kunnen vragen zodat er overduidelijk toestemming was gegeven door de bezoeker. De cookies zijn kort na de constatering toch uitgeschakeld, volgens een woordvoerder zou het gaan om een ‘grensgeval’, maar volgde uitschakeling ‘om alle schijn van onwettigheid te voorkomen’.

Waar staan we nu?

Vaak wordt er gezegd “Ach, vanaf 1 januari 2013 moeten we pas echt voldoen aan de vernieuwde regelgeving”. Dit klopt niet, de wet is al sinds juni 2012 in werking gegaan. Je moet op dit moment dus ook al toestemming vragen om cookies plaatsen. Wat wel sinds januari van kracht zal zijn, is de omgekeerde bewijslast. Dit houdt kort gezegd het volgende in:

‘Websites dienen vanaf 1 januari 2013 zelf te bewijzen dat ze geen persoonsgegevens verwerken met een tracking cookie.’

Ook al zijn de meeste mensen nog steeds afwachtend, de OPTA maakt langzaam aan steeds meer geluiden die wijzen op een actieve handhaving. Recent werd bijvoorbeeld bekend gemaakt dat men een waarschuwing aan overheidswebsites had gegeven.

Het feit dat steeds meer (grote) partijen toestemming voor cookies vragen, komt de bekendheid van cookies ten goede. Als we naar de website van uitzending gemist surfen, wordt er expliciet om toestemming gevraagd. Zonder toestemming kom je de website niet op. Het is rigoureus, maar wel conform de wet. Door dit soort websites, met veel traffic, krijgt het begrip ‘cookies’ veel exposure bij het grote publiek. Het is te hopen dat deze bekendheid ervoor zorgt dat websites minder bezoekersverlies lijden dan onderzoek heeft uitgewezen.

Overigens heeft deze maatregel tot enige commotie gezorgd. Zo vindt de SP dat websites van de publieke omroep altijd beschikbaar moeten zijn voor iedereen. De publieke omroep is het daar mee eens, maar stelt dat het niet anders kan. Dit staat vast in een prestatieovereenkomst over het bereik op televisie, radio en internet. Ook de NOS heeft aangekondigd hierin mee te gaan, zo hebben ze vandaag gepubliceerd.

Wat kunnen we verwachten?

Onlangs kwam de D66, één van de oorspronkelijke voorstanders van de omstreden cookiewetgeving, met een voorstel om de cookiewet te verruimen, zodat meer cookies zonder toestemming geplaatst mogen worden. Volgens Kamerlid Verhoeven zou er in de wet een definitie voor een derde categorie cookies moeten komen die zonder toestemming automatisch geplaatst mogen worden. Op dit moment mag dat alleen bij zogenoemde functionele cookies, zoals cookies die de inhoud van een winkelmandje bewaren. Wat Verhoeven betreft mag dat ook met cookies die bijvoorbeeld door statistiekenpakketten worden geplaatst; op dit moment is dat niet toegestaan. Daarmee zou het volgen van bezoekers via statistiekensoftware als Google Analytics wel door de beugel kunnen, mits websitebeheerders de statistieken niet met Google delen. “Dat is gewoon een optie die je kunt inschakelen in Analytics”, zegt Verhoeven. Ook voor third party-cookies moet wat het D66-Kamerlid betreft gewoon toestemming gevraagd blijven worden.

Minister Kamp van Economische Zaken gaat dit voorstel in overweging nemen en beloofde de Tweede Kamer na te gaan denken over een versoepeling van de cookiewetgeving. Wel zei hij het verstandig te vinden om de ontwikkelingen vanuit Europa af te wachten, aangezien hier namelijk op dit moment hard aan wordt gewerkt. Minister Kamp gaf ook aan het gepast te vinden als handhaver OPTA terughoudend optreedt zolang er nog onduidelijkheid is.

Cookiewet in de werkelijkheid

Eind oktober besloot Sunweb, om als eerste groot e-commerce bedrijf, de cookiewet volledig te handhaven. Bezoekers op de website van Sunweb kunnen niet verder voordat ze hebben aangegeven welke cookies geplaatst mogen worden. Al snel blijkt dat ook hier niet alles waterdicht is. Op de homepage blijkt Sunweb toch Analyticscookies te plaatsen. Tevens zouden er ook nog eens conversiepixels voor AdWords worden geplaatst. Pas nadat de bezoeker kiest door te gaan naar één van de subdomeinen, wordt de melding getoond waarin aangegeven kan worden welke cookies Sunweb mag plaatsen.

Sunwebcookies

Als we naar enkele andere grote jongens kijken zien we wel degelijk veranderingen. Bol.com, nu.nl en Wehkamp maken allemaal gebruik van een subtiele header. Hierbij kan de bezoeker de melding sluiten of accepteren zodat deze in het vervolg niet meer wordt getoond. Ze vragen dus niet direct om toestemming, maar informeren de bezoeker wel.

Banner cookiewetgeving

Een recent onderzoek wijst uit dat het ondernemers direct in de portemonnee zal raken. Door gebrek aan cookies kunnen adverteerders logischerwijs minder relevante advertenties tonen. Dit zal ertoe leiden dat de online omzet gaat teruglopen. Hoe sterk deze resultaten zullen teruglopen, moet nog blijken. Ook hier wordt weer bevestigd dat het merendeel van de ondernemers de actieve handhaving van de OPTA afwacht. De volgende cijfers zeggen eigenlijk al genoeg.

‘Het blijkt dat 81 procent van de websites op de homepage geen enkele informatie geeft over het gebruik van cookies, terwijl twintig procent daarvan meer dan vijftien cookies plaatst.’

Tot slot

We zijn inmiddels ruim een half jaar verder, maar we zijn nog niet heel veel wijzer geworden. Onduidelijkheid overheerst nog steeds en het gros van de websites voldoet nog niet aan de wet. Dit is ook niet zo gek, want zelfs de initiatiefnemers van deze wet pleiten nu al voor wijzigingen. Bovendien is het voor e-commerce bedrijven nog steeds de vraag of het vragen om toestemming direct invloed heeft op de omzet.

De meesten zullen wachten tot de grote bedrijven actie hebben ondernomen. Want als ‘de grote jongens’ zich nog niet houden aan de wet, waarom zou een kleine webshop dat dan wel doen?

Invest Online
Sander Bosch
Auteur: Sander Bosch, Teamlead E-mail Marketing & Online Marketeer Online marketeer, met de voornaamste focus op e-mailmarketing. Ik help je graag bij de implementatie van een volledig e-mailmarketing traject en assisteer ik graag bij deliverability, database management en DNS issues. Overigens breng ik ook met enige regelmaat heel wat uurtjes in de AdWords Editor en Photoshop door.

Er zijn 4 reacties op dit artikel

Miranda Maasman schreef:

‘Ironisch in deze tijden van onzekerheid is dat de OPTA onlangs zelf de wet overtrad’. De website Consuwijzer, het OPTA klachtenloket voor cookieovertredingen, overtrad mijns inziens de wet helemaal niet.

Toestemming moet voldoen aan drie eisen: geinformeerd, voldoende specifiek en in vrijheid gegeven. Consuwijzer informeerde bezoekers met een opvallende banner dat bij doorsurfen statistiekencookies zou plaatsen, en plaatste daadwerkelijk pas cookies als de bezoeker doorklikte. Dat voldoet mijns inziens helemaal aan de eisen die de wet stelt aan toestemming.

Het is jammer dat OPTA niet meteen heeft erkend dat de methode van Consuwijzer gewoon legaal is waarmee zij bedrijven zekerheid had gegeven over de eisen aan toestemming, maar dat zij dit door te spreken van een ‘grensgeval’ in het midden heeft gelaten.

Zelfs vind ik het trouwens vooral genant dat de overheids campagnesite over bewust en veilig internetten, Alert Online, bij de lancering op geen enkele manier voldeed aan de cookiewet en daar via Twitter op gewezen moest worden (waarna zij razendsnel cookies uitzette, dat dan weer wel).

Sander Bosch schreef:

Bedankt voor je reactie, Miranda. Het klopt inderdaad dat wat Consuwijzer.nl deed, juridisch gezien, wel was toegestaan. Ik heb dit aangepast in ons stuk.

Ik ben echter wel van mening dat Consuwijzer.nl dit beter had kunnen aanpakken, zeker met een voorbeeldfunctie die zij bekleden. Dus naar mijn inziens hadden zij beter kunnen kiezen voor een methode waarbij de bezoeker actief akkoord had moeten geven d.m.v. een button o.i.d. Dat zou een hoop onduidelijkheid hebben weggenomen. Het is tenslotte een omstreden onderwerp..

Miranda schreef:

Het begrip toestemming is pas omstreden geworden nada OPTA met haar FAQ kwam en extra eisen aan toestemming begon te stellen. Om de onduidelijkheid weg te nemen had OPTA beter na de melding door Trouw kunnen erkennen dat de gebruikersvriendelijke methode van Consuwijzer bij nader inzien toch in overstemming met de wet was. Ik geloof trouwens ook helemaal niet dat het klikken op een button met OK of akkoord meer waarde heeft dan het doorklikken na een duidelijke melding van de consequentie daarvan: er worden dan cookies geplaatst. Wel weet ik zeker dat dit meer irritatie van de gebruiker wekt.

Plaats een reactie

Benieuwd waar jouw online kansen liggen?

Ontvang direct 4 bruikbare tips in je mailbox!

Ons adviesrapport ontvang
je als PDF

Bedankt voor je inschrijving! De eerste 4 tips sturen we je direct toe.